ADAY SÜRÜCÜLÜK NEDİR?

1 Ocak 2016 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme uyarınca, ilk kez sürücü belgesi alan kişiler iki yıl boyunca “aday sürücü” statüsünde değerlendirilmektedir. Bu süre zarfında trafik kurallarına uyma konusunda daha sıkı denetim ve düşük tolerans eşiği uygulanmaktadır. Belirli trafik kuralı ihlallerinin tespiti hâlinde, aday sürücülerin sürücü belgeleri iptal edilebilmektedir. Bu uygulama, 11 Haziran 2014 tarihli ve 29026 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikler kapsamında getirilmiştir.

1.Hususi Otomobil Kullanımında 0,21-0,50 Promil Arası Alkol Durumu

•Aday sürücülerin, hususi otomobil kullanırken 0,21-0,50 promil arasında alkollü olduklarının tespiti hâlinde, sürücü belgeleri daimi olarak iptal edilir.

•Bu durumda idari para cezası uygulanmaz.

•Yeniden sürücü belgesi almak isteyen aday sürücülerin;

•Psikoteknik değerlendirme raporu almaları ve

•Psikiyatri uzmanı tarafından muayene edilmeleri

gerekir. Ancak geri alınma süresi şartı aranmaz.

2.Hususi Otomobil Haricinde veya 0,50 Promil Üzeri Alkol Durumu

•Hususi otomobil dışında herhangi bir araçla 0,20 promil üzeri, ya da hususi otomobille 0,50 promil üzeri alkollü araç kullanıldığı tespit edildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesi uyarınca işlem yapılır.

•Sürücü belgesi daimi olarak iptal edilir ve idari para cezası uygulanır.

•Yeniden sürücü belgesi almak isteyen kişiler;

•Psikoteknik değerlendirme raporu almalı,

•Psikiyatri uzmanı muayenesinden geçmeli ve

•Geri alınma süresi şartını yerine getirmelidir.

3.Alkol ve Uyarıcı Madde Denetiminde Teknik Ölçümün Kabul Edilmemesi

•Aday sürücü, kolluk kuvvetleri tarafından yapılan alkol veya uyarıcı madde ölçümünü (teknik cihazla) reddederse, sürücü belgesi daimi olarak iptal edilir.

•Yeniden ehliyet alabilmek için psikoteknik değerlendirme raporu, psikiyatri uzmanı muayenesi ve geri alınma süresi şartı aranır.

•2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu: Madde 48, alkollü araç kullanımına ilişkin sınırlamaları ve yaptırımları düzenler.

•Karayolları Trafik Yönetmeliği: Aday sürücülerin sorumlulukları ve alkol sınırlarına dair detaylı hükümler içerir.

•Aday Sürücülük Ek Madde 3 (RG-17/4/2015-29329): Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk kez sürücü belgesi alanlar ile herhangi bir nedenle sürücü belgesi iptal edilip yeniden belge alanlar, belgenin alındığı tarihten itibaren iki yıl süreyle aday sürücü olarak kabul edilir.

•47’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin üç kez ihlal edilmesi,

•48’inci veya 118’inci maddelerine istinaden sürücü belgesinin geri alınması,

•51’inci maddenin üç kez ihlal edilmesi,

•53’üncü maddenin ikinci fıkrasının üç kez ihlal edilmesi,

•74’üncü maddenin üç kez ihlal edilmesi,

•78’inci maddenin (koruyucu tertibat kullanılması) üç kez ihlal edilmesi,

•0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullanılması (araç cinsine bakılmaksızın) veya

•Toplam 75 ceza puanının aşılması

durumunda sürücü belgesi trafik görevlilerince iptal edilir. Belgesi iptal edilenlerin yeniden sürücü belgesi alabilmesi için sürücü kurslarında eğitime devam etmeleri ve sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almaları gerekir. Ayrıca psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücülüğe engel bir durum olmadığını gösterir belgenin ibrazı, varsa iptal nedenlerinde yer alan geri alma süresinin de tamamlanmış olması zorunludur.

Ehliyet iptali işlemi, idari bir işlem olup hukuka uygunluk denetimine tâbidir. Aday sürücülerin bu işleme karşı başvurabileceği yollar şunlardır:

1.İdari Başvuru (İtiraz)

•İlgili trafik tescil kuruluşuna veya işlemi gerçekleştiren kuruma yazılı dilekçe ile başvurularak iptal kararının hatalı olduğu ileri sürülebilir.

•İtiraz esnasında, ölçüm cihazının kalibrasyonu ya da ölçüm sonuçlarının doğruluğu konusunda belge veya itiraz dilekçesi sunulabilir.

2.İdari Yargı

•İdari başvurunun reddedilmesi veya sonuçsuz kalması hâlinde, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

•Dava, sürücünün yerleşim yerindeki idare mahkemesinde görülür.

•Dava dilekçesinde, iptal kararının hukuka aykırı yönleri, ölçüm hataları veya usul eksiklikleri ayrıntılı şekilde açıklanmalıdır.

Uyuşmazlık Mahkemesi kararları uyarınca, aday sürücüler ehliyet iptali işlemlerine karşı sulh ceza hâkimliği yerine idare mahkemelerinde dava açmalıdır.

Aday sürücüler yalnızca alkollü araç kullanımı sebebiyle değil; kırmızı ışık ihlali, hız limitlerini aşma, emniyet kemeri takmama gibi ciddi trafik ihlalleri nedeniyle de sürücü belgesi iptal riskiyle karşılaşabilirler. Bu nedenle adaylık süresi boyunca trafik kurallarına azami ölçüde riayet edilmesi, ehliyet iptalinin önlenmesi açısından önem arz etmektedir. Söz konusu düzenlemeler, trafik güvenliğini artırmak ve aday sürücülerin araç kullanımında disiplinli olmalarını sağlamak amacıyla yürürlüğe konulmuştur.