E-Ticarete Getirilen %1 Stopaj Vergisi ve Temettü/Şirket Kâr Dağıtımında Uygulanan Stopaj Vergisinin %10’dan %15’e Çıkarılmasının Amacı ve Yansımaları
Bu yazımız ile e-ticarete getirilen yeni düzenleme çerçevesinde %1 stopaj vergisi uygulaması ve kâr payı (temettü) stopaj oranının %10’dan %15’e yükseltilmesi konusunda, özellikle hukuki bakış açısından bir değerlendirme sunmayı amaçlıyoruz.
Stopaj Nedir?
Stopaj (kaynaktan kesme), özellikle gelir vergisinde maaş ve ücretlilerin vergi borçlarının tahsilini kolaylaştırmak amacıyla, gelirin henüz sahibine geçmeden belirli bir oranda vergilendirilmesine yönelik bir yöntemdir. Bu yöntemde, gelir veya kurumlar vergisine tabi kazançlara ilişkin ödemeler sırasında, ödemeyi yapanlar tarafından belirlenmiş oranda bir kesinti yapılır. Kesilen vergi, geliri elde eden mükellef adına vergi dairesine yatırılır ve söz konusu kesinti, mükellefin gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilir.
Stopaj ile tevkifat aynı anlama gelse de, tevkifat terimi daha ziyade Katma Değer Vergisi (KDV) uygulamaları kapsamında kullanılmaktadır.
Aracı Hizmet Sağlayıcılar ile Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcılarının Yaptıkları Ödemelerden %1 Stopaj Yapma Zorunluluğu
22/12/2024 tarihli ve 32760 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “9284 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı” ile elektronik ticarette stopaj oranı %1 olarak belirlenmiştir. Bu düzenlemenin yasal dayanağı, 2 Ağustos 2024 tarihli 7524 Sayılı Kanun’la Cumhurbaşkanı’na e-ticaret işlemlerinde stopaj yapma yetkisinin verilmesidir. İlk uygulama ise anılan Karar çerçevesinde, 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren başlatılacak olan %1 stopaj oranı şeklinde karşımıza çıkmaktadır.
Düzenlemenin Arka Planı
28/7/2024 tarihli 7524 Sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesi ile Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15. ve 30. maddelerinde yapılan değişiklikle; 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre faaliyet gösteren aracı hizmet sağlayıcılar ve elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıları, hizmet sağlayıcılarına ve elektronik ticaret hizmet sağlayıcılarına yaptıkları ödemelerde gelir/kurumlar vergisi tevkifatı yapacak yükümlüler arasına alınmıştır.
22/12/2024 tarihli Karar ile bu kesinti oranı %1 olarak belirlenmiş ve 1 Ocak 2025 tarihi itibarıyla yürürlüğe gireceği belirtilmiştir.
Tevkifat Yapmakla Yükümlü Olanlar
- Aracı Hizmet Sağlayıcıları
- Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcıları
Bu kurumlar, 6563 sayılı Kanun kapsamındaki faaliyetleri nedeniyle aracılık ettikleri ödemeler üzerinden vergi tevkifatı yapacaklardır. Diğer bir deyişle, hizmet sağlayıcıları ile elektronik ticaret hizmet sağlayıcılarının, e-ticaret platformlarında gerçekleştirdikleri mal veya hizmet satışı karşılığında elde ettikleri gelirler, söz konusu platform sağlayıcıları tarafından stopaja tabi tutulacaktır. Yıl içinde bu şekilde ödenen vergiler, kesintiye uğrayan mükelleflerin gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup edilebilecektir.
Örnek: Hepsiburada veya Trendyol gibi platformlar, satıcı konumundaki tedarikçilere gerçekleştirdikleri ödemelerden %1 oranında vergi kesintisi yapacak; bu da kayıt dışı işlemlerin azaltılması ve vergi güvenliği sağlanması amacına hizmet edecektir.
Kâr Payı (Temettü) Vergi Kesintisi
Türkiye’de kurumlar vergisine tabi mükellefler (anonim ve limited şirketler gibi), kural olarak kurum kazançları üzerinden beyanname vererek kurumlar vergisi öderler. Ancak bu kazançlar ortaklara dağıtılmadığı sürece, ek bir vergileme söz konusu olmaz. Ortaklara kâr payı dağıtımı yapıldığı anda ise, kâr dağıtım stopajı devreye girer.
Tam mükellef gerçek kişiler ile dar mükellef yabancı kurumlara dağıtılan kâr paylarından stopaj yapılmaktadır. Bununla birlikte, ilgili ülke ile Türkiye arasında çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması mevcut ise, anlaşmada öngörülen daha düşük orandaki stopaj uygulanabilmektedir.
Stopajın Kanuni Dayanağı
- Gelir Vergisi Kanunu’nun 94/6 maddesinin (b-i) ve (b-ii) alt bentleri
- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15. maddesinin 2. fıkrası
- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 30. maddesinin 3. fıkrası
Bu düzenlemeler uyarınca stopaja tabi kâr payları, Gelir Vergisi Kanunu’nun 75/2 maddesinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı bentleri kapsamına girmektedir. Buna göre, her nevi hisse senetlerinin kâr payları, limited şirket ortaklarının, iş ortaklıklarının ve komanditerlerin kâr payları ile kooperatiflerin ortaklarına dağıttıkları kâr payları (kooperatiflerin kendi ortakları ile yaptıkları muameleden doğan kazançların, yine bu ortaklarla olan işlemler nispetinde dağıtılması kâr dağıtımı olarak kabul edilmez), kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kâr payları ve dar mükellef kurumların vergi sonrası kalan kârlarını ana merkeze aktarmaları durumları stopaj uygulaması kapsamındadır.
Stopaj Oranının %10’dan %15’e Çıkarılması
22/12/2024 tarihli ve 32760 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 9286 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kâr payı stopaj oranı %10’dan %15’e yükseltilmiştir. Daha önce, 21/12/2021 tarihli kararla %15’ten %10’a indirilen stopaj oranı, bu yeni karar doğrultusunda yeniden %15 seviyesine çıkarılmıştır.
Kimleri Etkiler?
- Tam mükellef kurumlar tarafından, tam mükellef gerçek kişilere, gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olmayanlara, gelir vergisinden muaf olanlara dağıtılan kâr payları
- Tam mükellef kurumlar tarafından, dar mükellef gerçek kişilere ve gelir vergisinden muaf olan dar mükelleflere dağıtılan kâr payları
- Vergiden muaf kurumlara dağıtılan kâr payları
- Dar mükellef kurumlara, Türkiye’de bir iş yeri veya daimi temsilci aracılığıyla kâr payı elde edenler hariç olmak üzere, dağıtılan kâr payları
- Yıllık veya özel beyanname veren dar mükellef kurumların, kurumlar vergisi düşüldükten sonra kalan kârlarını ana merkeze aktarmaları
Bu kesintiler, 22 Aralık 2024 tarihi itibarıyla yapılacak kâr dağıtımlarında %15 oranında uygulanacaktır. Kâr payına ilişkin stopaj oranının 5 puan artırılması, kâr payının yıllık beyannameye tabi olması durumunda toplam vergi yükünü değiştirmemekte; ancak stopajın nihai vergi olduğu ve beyannameye tabi olmadığı hallerde vergi yükünü artırmaktadır.
Sonuç
- Vergide Kayıt Dışılıkla Mücadele ve Kamu Gelirlerini Artırma
Getirilen %1 stopaj uygulaması ve kâr dağıtımı stopaj oranının yeniden %15’e çıkarılması, kayıt dışı ekonomiyle mücadeleye yönelik önemli bir adım olup, kamu gelirlerinde artış hedeflenmektedir. - Vergi Adaletinin Sağlanması
Mevcut vergi sistemine yöneltilen “servet üzerinden alınan doğrudan vergilerin yetersiz kalması” ve “yeni teknolojiyle oluşan ekonomik faaliyetlerin sistem içinde tam olarak yakalanamaması” gibi eleştiriler dikkate alındığında, bu yeni düzenlemelerle vergi adaletine katkı sağlanması amaçlanmaktadır. - Hukuki Süreç ve Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
-
- Yürürlük tarihlerini kaçırmamak: E-ticarette %1 stopaj 1 Ocak 2025, kâr payı stopaj oranı artışı ise 22 Aralık 2024 tarihinden sonraki işlemler için geçerlidir.
- Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının incelenmesi: Yabancı yatırımcılar veya dar mükellefler açısından ek avantajlar söz konusu olabilir.
- Beyanname süreçlerinin doğru yönetilmesi: Özellikle stopajı yıl içinde ödenen mükelleflerin beyanname esnasında mahsup haklarını kullanmaları önemlidir.
Bu düzenlemeler, vergi tabanını genişletmek ve kayıt dışı işlemleri azaltmak adına atılmış adımlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Hukuk düzeninin temel amaçlarından biri olan hakkaniyeti sağlama konusunda, vergi sisteminin güncellenmesi ve etkin denetim mekanizmalarının sürdürülmesi, vergi adaletine yaklaşmayı kolaylaştıracaktır.
Not: Bu metin bilgilendirme amaçlı olup, somut uyuşmazlıklar bakımından hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. E-ticaret ve kâr payı stopaj düzenlemelerine ilişkin sorularınız için uzman desteği almanız faydalı olacaktır.